اوقات فراغت و دانش آموزان ۲

اوقات فراغت و نوجوانان
اوقات فراغت در کشور جایگاه مشخصی ندارد نظارت خانواده ها بر اوقات فراغت فرزندان آنی وزودگذر است یک محقق و مترجم حوزه ارتباطات از نامناسب بودن جایگاه و شرایط اوقات فراغت در کشور خبرداد و گفت بیشتر افراد در مواجه شدن با این فرصت ها نمی توانند تصمیم گیری درستی انجام دهند.
دکتر غلامرضا آذری می گوید اوقات فراغت در صورت جدی گرفته شدن از پر بارترین لحظات نوجوانان و جوانان می باشد افراد بین سن ۲۱-۱۸ و ۲۴-۲۲ و ۲۸-۲۵ سال دارای بیشترین اوقات فراغت هستند.

اوقات فراغت در کشور تنها به مباحث ورزشی و امور فرهنگی منحصر شده است، نهادهای دولتی می توانند برای جلوگیری از شرایطی که در آن افراد نمی توانند به تصمیم گیری درست بپردازند پیشگام ایجاد دوره های باز آموزی شوند.
تمایل افراد در فصل فراغت به جذب شدن در گروههای دوستی و هم چنین الگو برداری های نادرست از جمله آسیب های اجتماعی اوقات فراغت محسوب می شوند. نظارت تربیتی خانواده ها در این گونه موارد آنی می باشد عدم نظارت مستمر بزرگسالان بر رفتار فرزندان در این فصل می تواند زمینه روانه شدن آنان به سوی مشکلات بلند مدت نظیر اعتیاد و جذب شدن به سمت گروههای منحرف را فراهم سازد . از این رو خانواده ها باید در این راستا مراقبت های تربیتی غیر مستقیم خود را به کار گیرند.

نقش امور تربیتی در غنی سازی اوقات فراغت دانش آموزان
اوقات فراغت را می توان مهم ترین و دلپذیرترین اوقات انسانها دانست. این اوقات برای مومنین لحظه های نیایش با معبود ، برای عالمان دقایقی تفکر و تأمل و برای هنرمندان زمان ساختن و ابداع و اختراع است، در عین حال برای عده ایی نیز اوقات فراغت ملال آورترین و خستگی ترین لحظه هاست.
اوقات فراغت برای عالمان ، جامعه شناسان و دانشمندان به حدی مهم است که معتقدند، موجودیت و اصالت فرهنگهای جامعه بر مبنای فرصتها و اوقات فراغت افرادی است که در آن جامعه زندگی می کنند پی ریزی شده است. چنانچه کار کردهای فراغت را نشاط و شادابی ، تفریح و سرگرمی سالم و بالاخره رشد و شکوفایی استعدادها و تکوین شخصیت بدانیم و نظر به اینکه کشور ما در ردیف جوان ترین کشورهای دنیا با میانگین سنی ۱۶ سال می باشد، هدایت و ایجاد امکانات برای غنی سازی اوقات فراغت دانش آموزان می تواند در شکل گیری شخصیت و هویت آنان و سازندگی جامعه ایرانی و اسلامی نقش بسزایی داشته باشد. در بسیاری کشورهای در حال توسعه مشکلات عمده گذراندن اوقات فراغت نداشتن امکانات تفریحی سالم، عدم آگاهی ، نداشتن برنامه صحیح و اصولی، اجرای سیاستهای نامناسب فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی می باشد که حتی موجب انحراف نوجوانان می شود. پژوهشهای انجام شده در ایران حاکی از این مطلب است که بسیاری از عضلات اخلاقی و فرهنگی در بین نوجوانان و جوانان موازی کاری ارگانها و سازمانهای ذیربط و فقدان برنامه ریزی صحیح جهت گذراندن اوقات فراغت در بین آنان بوده است.
بنابراین شناخت نیازها تمایلات علاقه، گرایشهاو گذشتهای دانش آموزان به انواع فعالیتها ی فوق برنامه و فراغت و برنامه ریزی و تدارک امکانات لازم یک ضرورت برای امور تربیتی علی الخصوص در حیطه آموزش و پرورش می باشد.

تعریف اوقات فراغت:
فراغت در لغت به معنای آسودگی و آسایش اما از نظر اصطلاحی و از دیدگاه جامعه شناسان : گذراندن اوقات فراغت مجموعه فعالیتهایی را در بر می گیرد که شخص به میل خود خواه برای استراحت ، تفریح، گسترش اطلاعات یا مشارکت آزاد اجتماعی و یا بروز خلاقیت و توانایی در زمان فراغت از تحصیل از خود نشان میدهد
کارکردهای اوقات فراغت:
کارکردهای مستقیم مانند: تفریح، خلاقیت، تعلق و همبستگی
کارکردهای غیر مستقیم مانند: سرمایه اجتماعی، تقویت، هویت دینی و ملی ، کاهش آسیب های اجتماعی،کمک به توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی
اما در عین حال گذراندن فراغت می تواند با نوعی آسیب های فردی و اجتماعی مثل روی آوردن به مواد مخدر، بزهکاری و ستیزه جویی همراه باشد که این موضوع را فراغت فعال و غیر فعال روشن می سازد.فراغت فعال را در گروه فعالیتهای سالم از قبیل: فعالیتهای هنری آموزشی، پژوهشی، گروهی داوطلبانه و اجتماعی، سرگرمی و بازیها، مسافرت، سیاحت، دید و بازدید ، شهر گردی و خرید و … جای داد.مجموعه عوامل و متغیرهای موثر در گذارندن اوقات فراغت را می توان به گروههای زیر تقسیم کرد:تغیرهای اجتماعی و فرهنگی ( تحصیلات، پایگاه اجتماعی، فرهنگ ملی و اعتقادات دینی ، موقعیت طبقاتی)

متغیرهای اقتصادی ( شغل و در آمد، کالاها و خدمات فراغتی، نقش اقتصاد فراغتی و گردشگری )متغیرهای فردی و شخصی ( جنسیت، سن و مرحله زندگی)
متغیرهای خانوادگی‌ ( نقش ازدواج، مراحل مختلف زندگی خانوادگی، هویت و فرهنگ خانوادگی)عوامل محیطی و کالبدی – فضایی (وجود امکانات قابلیت دسترسی آگاهی و اطلاع و …)عوامل مدیریتی (نقش دولت، نقش بخش خصوصی، نهادهای داوطلب، مدیریت کارآمد ، تبلیغات) مطالعات و تحقیقات انجام شده در خصوص نحوه گذراندن اوقات فراغت در ایران حاکی از آن است که:
زمان بیدار شدن از خواب برای نوجوانان ۱۴-۱۱ ساله در جامعه شهری:
۳۵% نوجوانان بین ۷-۳۰/۶ صبح
۲۲% نوجوانان بین ۵/۱۰-۶
زمان خوابیدن:
۵۶% نوجوانان تا ساعت ۱۰ شب می خوابند
۴۴% بعد از ساعت ۱۰ می خوبند
۵۴% نوجوانان ۳-۱ در شبانه روز اوقات فراغت دارند.
هر فرد نوجوان بطور متوسط ۵/۲ ساعت در طول شبانه روز اوقات فراغت دارد. با محاسبه متوسط ۱۴ میلیون دانش آموز در حدود سرانه هر نفر روزی ۲ ساعت فراغت، بنابراین آموزش پرورش برای ۲۸ میلیون ساعت نفر روز برنامه ریزی برای غنی سازی اوقات فراغت لازم دارد. ۸۷% گذراندن اوقات فراغت مربوط به تماشای تلویزیون می باشد پس تمایلی پویا باید بین سازمان آموزش پرورش و صدا و سیما لازم است.

۶۴% نوجوانان ۱۴-۱۱ ساله اوقات فراغت خود را به بازی و ورزش می پردازند که نسبت پسران ۸۶% و دختران ۴۰% است.
علاقه مندی به گذراندن اوقات فراغت:
۷۶% نوجوانان با اولویت ورزشی فوتبال را دوست دارند ( در دختران والیبال)
۶۱% نوجوانان علاقه مند به فیلم های ایرانی هستند ( جنگی و رزومی)
۴۱% نوجوانان علاقه مند به فیلم های ( عاطفی خانوادگی)
متوسط زمان تماشای تلویزیون برای نوجوانان بین دو ساعت و ۱۵ دقیقه برآورده شده است.
نتایج حاصل و پیشنهادها:
۱- آموزش و پرورش و امور تربیتی باید هماهنگی و همکاری بسیار نزدیک با ارگانها ،۲- نهادهای ذیربط (سازمان تربیت بدنی،۳- صدا و سیما ،۴- شهرداری و تبلیغات اسلامی) داشته باشد.۵- در برنامه ریزی اوقات فراغت نیازها و رغبت های دانش آموزان مد نظر باشد.۶- از نتایج پژوهشهای علمی ( روان شناسی- جامعه شناسی) بهره برداری شود.۷- با خانواده و اولیای دانش آموزان هماهنگی نسبی داشته باشد.۸- مکانها و امکانات مناسب خارج مدرسه اعم از کانون های تربیتی فرهنگی،۹- اردوگاهها ،۱۰- اماکن ورزشی و … برنامه ریزی و انسجام یابند.۱۱- فعالیتهای پرورشی و اوقات فراغت باید در جهت تکمیل برنامه های درسی و رسمی دانش آموزان قرار گیرد.۱۲- برنامه های پرورشی اوقات فراغت باید نشاط آور،۱۳- قابل انعطاف و لذت آور برای همه دانش آموزان شود و با کمترین هزینه بالاترین نشاط را ایجاد کند.
تابستان و گذراندن اوقات فراغت
اوقات فراغت، بخش جدایی ناپذیر زندگی امروزی است که نحوه گذراندن آن هم ممکن است باعث سلامت رشد و کمال خود شود و هم موجب کندی ، انحراف و انحطاط آدمی گردد. به خصوص در دوره نوجوانی ، اوقات فراغت اهمیت زیادی دارد، زیرا نوجوان از یکسو مایل به برقراری ارتباط با دیگران به ویژه همسالان خود است، از یکنواختی گریزان است و در کارها و امور زندگی خود تنوع می خواهد و از سوی دیگر ، هنوز به پختگی کامل نرسیده است. اگر نوجوان برای گذراندن اوقات فراغت، درست راهنمایی نشود ممکن است به انجام اموری گرایش پیدا کند که آثار نامطلوبی برای اوداشته باشد. والدین باید در داخل منزل فضایی به وجود آورند که نوجوان، بخشی از اوقات فراغت خود را در کنار پدر و مادر بگذراند. درست است که او به همسالان و دوستان گرایش بیشتری دارد ولی اگر والدین با وی ارتباط عاطفی واجتماعی مناسبی داشته باشند، نوجوان با آنان هم صحبت می شود، از گفتگو با آنان لذت می برد و در برقراری ارتباط با دیگران نیز افراط یا تفریط نمی کند. از طرف دیگر چون نوجوان در طول روز در مدرسه به سر می برد و در بیرون از مدرسه نیز عمدتا با دوستان خود ارتباط دارد نقش مدرسه در راهنمایی او برای گذراندن اوقات فراغت بسیار موثر است. مدرسه می تواند با هماهنگی والدین فعالیت های فرهنگی و تفریحی سالمی پیش بینی کند و به طور غیر مستقیم رفتارهای دینی اجتماعی و فرهنگی مورد انتظار را در دانشآموزان تقویت نماید، به ویژه در ایام تابستان که دانش آموزان از درس و بحث و تکلیف رسمی فارغ شده اند. تنظیم برنامه مناسب برای اوقات فراغت آنان، لازمه رشد و کمال ایشان است. نکته دیگر اینکه اگر والدین در گذراندن اوقات فراغت فرزندشان مساله و اشکالی رامشاهده کردند باید آن را بامسئولان مدرسه در میان بگذارند و با تبادل اطلاعات تصمیم معقولی بگیرند. البته دراین قبیل موارد نباید طوری رفتار کنند که عدم اعتماد در نوجوان به وجود آید و او را حساس کند که از رفتارهای او مطمئن نیستند و دائما مراقب او هستند. والدین و مربیان نباید به طور افراطی در کارهای نوجوان دقیق شوند ولی بررسی قضاوت وداوری درباره رفتار او و نحوه سپری نمودن اوقات فراغت را همیشه مد نظر داشته باشند.

اوقات فراغت، فرصتی مناسب برای آموزش های مفید و سرگرم کننده
کشور عزیزما یکی از جوانترین کشورهای جهان است. از سوی دیگر کمبود مراکز تفریحی، هنری و ورزشی برای گذراندن اوقات فراغت، یکی از معضلات عمده جوانان ماست. امروز روانشناسان اوقات فراغت را به عنوان فرصتی مناسب برای آموزش های مفید و سرگرم کننده ارزیابی می کنند و آن را زمینه مناسبی برای پرورش مسئولیت پذیری، قانونمندی رفتار و روابط اجتماعی و کاری با همسالان و بزرگسالان می دانند. تحقیقات انجام شده در زمینه بررسی علل بزهکاری نوجوانان کانون های اصلاح و تربیت ایران نشان می دهد که بیکاری و نداشتن برنامه برای اوقات فراغت، نداشتن تحرک و فعالیت سالم در موردعلاقه نوجوانان، از عوامل اصلی گرایش آنان به بزهکاری است. بنابراین برنامه ریزی در زمینه های مختلف از سوی نهادهای ذی ربط وایجاد تسهیلات لازم در این مورد بسیارضرورت دارد تا اوقات فراغت نوجوان غنی شود و از آفات ناشی از بیکاری و بطالت عمر جلوگیری به عمل آید. عادت به مطالعه و کتاب خواندن یکی از شیوه های سالم و سازنده برای گذراندن اوقات فراغت است، ایجاد محیط و سالن های ورزشی، فرهنگی یکی از وظایف مهم مسئولان امردر کشور است. مطالعات نشان داده که میزان جرائم و فسادهای اجتماعی در محیط های فرهنگی، ورزشی به طور محسوس و چشمگیری کاهش می یابد.

در ادامه بیشتر در مورد اوقات فراغت و دانش آموزان صحبت خواهیم کرد.

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *